माझा म्हातारा

आयुष्याच्या सुरुवातीपासून मला लाभलेला विद्येचा वटवृक्ष, माझे आजोबा.
२८-२९ वर्ष मला लाभलेलं संपन्न आजोळ. संस्कार आणि वात्सल्यानं ओतप्रोत भरलेलं. असंख्य अविस्मरणीय आठवणींचे हे वैभव मागे ठेवून माझा म्हातारा आता परलोकी मार्गस्थ झालाय.

काय काय मागे ठेवून गेला...
अर्थपूर्ण जगण्याचा ध्यास मागे ठेऊन गेला.
अखंड ज्ञानसाधनेची अभ्यासू वृत्ती ठेऊन गेला.
यशापयशाची तमा न बाळगता एखाद्या ध्येयामागे सर्वस्व झोकून द्यायला लावणारी दुर्दम्य इच्छाशक्ती देऊन गेला.
स्थल-कालानुरूप स्वतःला अद्ययावत ठेवण्याची सवय लावून गेला.
भंकस अंधश्रद्धा अन् भाकड रूढींना छेद देणारा वैज्ञानिक दृष्टिकोन देऊन गेला.
अक्षरओळखीपासून सुरुवात करून वाङ्गमयाचा व्यासंग देऊन साहित्याचे भांडार ठेऊन गेला.
शिक्षणाचे महत्व अन शिक्षकांप्रती कृतज्ञता शिकवून गेला.

माणसं निघून जातात आठवणी ठेऊन, असं आपण म्हणतो, पण मुळात आठवणी निर्माण करणारा सहवास आपण त्यांना द्यायला हवा.
माझ्या आईचा हा द्रष्टेपणा की माझ्या आजोबांचा सहवास तिने मला दिला. कारण सहवासातूनच संस्कार होत असतात. 

थोडे Analytical Thinking

व्यक्तिमत्वाच्या Fact Table ला आवडी-निवडींच्या अनेक Dimensions असाव्यात. वाचन-लेखन, खेळ, संगीत, प्रवास, जोडलेली माणसे त्यांचे आलेले चांगले-वाईट अनुभव, सुख-दुःख, यश-अपयश अशा असंख्य अनुभवांनी, भावनांनी समृद्ध असे जीवनाचे मग एक Data Warehouse तयार होईल. अर्थातच ते De-Normalised असेल. त्यात अनेक गोष्टींच्या पुनरावृत्तीचा Redaundant Data असेलच. पण भूतकाळात डोकावताना हाच सगळा Data Mine करून आपण आपल्या जगण्यातील Patterns समजून घेऊ शकू.
त्याचे एखाद - दूसरे Algorithm कुठेतरी नोंदवून ठेऊ शकू. हे Algorithm म्हणजेच, आपली जीवनशैली. यात आपण काय शिकलो, काय उणीवा राहिल्या, कुठल्या परिस्थितीत आपण कसे वागलो यावर आत्मपरिक्षण करून भविष्यात आपण काय करायला हवे याचा Predictive Analytics report पण आपण करू शकतो. आयुष्याच्या उत्तरार्धात अनुभवांनी संपन्न असे हे Data Warehouse आपण जगलेल्या जीवनाचा आत्मवृत्तरुपी सुंदर Dashboard बनवण्याची संधी आपल्याला देईल.

वाईटपणा

समोर उद्भवलेले प्रश्न सोडवायचेच असतील तर कसेही करून सोडवता येतात. फक्त ते प्रश्न मुळापासून उपटून टाकण्याची प्रबळ इच्छा लागते.
त्यामुळे बऱ्याच वेळा काही मनं दुखावली पण जाऊ शकतात. 
पण कधी कधी व्याधी मुळापासून उपटण्यासाठी औषधाचा कडवटपणा सहन करावा लागतोच की, तसंच असतं हे. 
सगळ्यांनाच आवडतील, सगळ्यांनाच मान्य असतील, सगळ्यांनाच सहन होतील, कुणालाच कसलाच त्रास होणार नाही, असे प्रश्न सोडवण्याचे मार्ग खूप दुर्मिळ असतात.
वाईटपणा घेता येत नाही आणि त्यामुळे समोरचा प्रश्न पण सुटत नाही म्हणून तो प्रश्न सहन करण्यात, त्याचा स्वतःला त्रास करत बसण्यात आणि परिस्थितीला त्यासाठी दोष देत बसण्यात काहीच अर्थ नसतो.
पण बऱ्याच वेळा आपण याच गोष्टी करतो. 
वाईटपणा घेणं टाळतो, कधी घाबरून तर कधी सोयीस्करपणे.
स्वतःच स्वतःवर बंधन घालतो आणि दोष मात्र परिस्थितीला देतो.
यात आपण स्वतःचंच नुकसान करत असतो. 
कधी कधी वर्तमानात वाईटपणा घेतल्याने भविष्यात होणारे मोठे नुकसान टळू शकते.
गरज असते ती निर्भयपणे आणि आत्मविश्वासाने ते पाऊल उचलण्याची.

घडणे - बिघडणे

जेव्हा 'हवंय - नकोय' ची जंत्री गरजेपेक्षा जास्त वाढत जाते
तेव्हा बिघडायला सुरुवात होते.
 
जेव्हा 'मी '- 'माझे' - 'मला' याचा हव्यास वाढतो
तेव्हा बिघडायला सुरुवात होते.
 
जेव्हा भावनिक व्यक्तीनिष्ठतेपेक्षा भौतिक वस्तुनिष्ठता महत्वाची वाटायला लागते
तेव्हा बिघडायला सुरुवात  होते.
 
आणि
 
जेव्हा "मी" चा अहंकार नष्ट होतो
आणि "स्व" चा आत्मविश्वास निर्माण होतो
तेव्हा "घडायला" सुरुवात होते.
 
जेव्हा स्वतःकडे उघड्या डोळ्याने पहायला जमते
आणि "नजरेच्या" जागी "दृष्टी" येते
तेव्हा "घडायला" सुरुवात होते.
 
जेव्हा हव्यासाची जागा ध्यास घेतो
आणि "अर्थ"पूर्ण जीवनाचा खरा "अर्थ" समजू लागतो (pun intended)
तेव्हा घडायला सुरुवात होते.
 
आपण "बिघडायचे" का "आपण बी घडायचे", हे आपले आपण ठरवायला हवे."

कोकणाची खूप आठवण येऊ लागलिये...

कोकणाची खूप आठवण येऊ लागलीये,
समुद्राची गाज साद घालू लागलीये.

मित्रांबरोबर वाडीत मनसोक्त खेळायचंय,
माडावर चढता चढता पुन्हा पडायचंय,
कोपऱ्यातलं जायफळ आता चांगलंच वाढलं असेल,
कोकमाच्या फळांनी पडवी भरली असेल

मागल्या हापूसची गोडी आता अस्वस्थ करू लागलीये
कोकणाची खूप आठवण येऊ लागलीये.

माडांच्या कुशीत वसलेला रामेश्वर
किनाऱ्यावर गणेश मंदिरात आरतीचा गजर
दूरवरच्या त्या डोंगरावर दत्त गुरूंचे स्थान
पायथ्याच्या देवीला अवघ्या गावाचा मान

ऐहिक सुखाच्या विळख्यात भक्ती गुदमरू लागलीये
कोकणाची खूप आठवण येऊ लागलीये.
 

तांदळाचे पापड आणि खमंग कांदेपोहे
आजीच्या हाताला देवाचे देणे
आजोबांबरोबर मासळी बाजारचा प्रवास
मामीच्या हातची सुरमयी झकास
दंगा करून दमल्यावर झोपायला आजीची कुशी
आजोबांच्या पलंगावर पुस्तकांचीच उशी

बालपणीच्या संस्कारांची उजळणी बाकी राहिलीये
कोकणाची खूप आठवण येऊ लागलीये.
 

किनाऱ्यावर फिरताना वेळेला विसरायचंय
अनवाणी पायांना त्या लाटेत भिजवायचंय
परतणाऱ्या पक्ष्यांना दूरपर्यंत न्याहाळायचंय
क्षितिजापल्याड जाणाऱ्या 'त्याला' नजर भरून पहायचंय

हरवलेल्या 'स्व'ला शोधायची ओढ लागलीये
कोकणाची खूप आठवण येऊ लागलीये.
समुद्राची गाज साद घालू लागलीये.